Kinezyterapia


Kinezyterapia jest jedną z metod fizjoterapii. Określana bywa także jako gimnastyka lecznicza, ćwiczenia usprawniające lub leczenie ruchem. Najważniejszym jej elementem są ćwiczenia ruchowe stanowiące środek leczniczy charakteryzujący się pozytywnym wpływem na cały organizm. Początki kinezyterapii sięgają niemal trzeciego tysiąclecia p.n.e.

Kinezyterapię podzielić można na miejscową oraz ogólną. Miejscowa skierowana jest na konkretny narząd objęty chorobą. Pacjent może wówczas stosować różne ćwiczenia dostosowane do jego możliwości, a także do celów jakie pragnie osiągnąć. Kinezyterapia miejscowa wyróżnia:

  • Ćwiczenia czynne wolne – są to ćwiczenia wykonywane przez pacjenta pod kontrolą terapeuty i na jego komendę.
  • Ćwiczenia czynne z oporem – to samodzielne wykonywanie przez pacjenta ruchów w stawach przy jednoczesnym pokonywaniu dodatkowego oporu zewnętrznego.
  • Ćwiczenia czynne w odciążeniu – to samodzielne wykonywanie ruchów w stawach przy jednoczesnym odciążeniu ćwiczonej części ciała.
  • Ćwiczenia bierne – to ruch konkretnej części ciała pacjenta wykonywany przez fizjoterapeutę lub też przy wykorzystaniu urządzeń do ciągłego ruchu biernego.
  • Ćwiczenia czynno-bierne – w przypadku ćwiczeń czynno-biernych ruch wykonywany jest przez terapeutę natomiast rozluźnianie czynne mięśni przez osobę ćwiczącą.
  • Ćwiczenia izometryczne – polegają na czynnym napinaniu mięśni bez zmiany ich długości.
  • Ćwiczenia samowspomagane – dzięki sile zdrowej kończyny pacjent wspomaga pracę mięśni osłabionych.
  • Ćwiczenia w odciążeniu – pacjent wykonuje ruch przy jednoczesnym odciążeniu przez terapeutę ćwiczonego odcinka ciała.
  • Ćwiczenia izometryczne – ćwiczenia te polegają na czynnymi napinaniu mięśni, jednak bez zmiany jego długości.
  • Ćwiczenia bierne redresyjne – są to ćwiczenia polegające na zastosowaniu zwiększonej siły zewnętrznej, która umożliwia przezwyciężenie konkretnego oporu tkankowego.
  • Ćwiczenia instruktażowe – to nauka wykonywania ćwiczeń gimnastycznych pod nadzorem fizjoterapeuty. Ćwiczenia takie wykonywane są indywidualnie, dodatkowo są dostosowywane do sprawności i możliwości pacjenta.

Kinezyterapia - ćwiczenia leczniczePonadto w kinezyterapii wykorzystuje się

  • ćwiczenia oddechowe,
  • ćwiczenia relaksujące,
  • pionizację oraz naukę chodzenia.

Kinezyterapia ogólna polega na ćwiczeniu części ciała, które nie zostały objęte chorobą. Są to:

  • ćwiczenia ogólnousprawniające,
  • ćwiczenia w wodzie,
  • poranna gimnastyka,
  • sporty dla inwalidów.

Podczas wykonywania takich ćwiczeń pacjent ma świadomie rozluźniać mięśnie, aby zmniejszyć ich napięcie. Wszelkie wykonywane ćwiczenia powinny harmonizować z anatomią człowieka, z tego względu ruch w obrębie stawu powinien być zgodny z jego fizjologiczną osią.

Większość pacjentów bardzo dobrze znosi kinezyterapię. Dzięki tej metodzie terapii możliwe jest zwiększenie siły mięśni i zakresu ruchu, a także poprawa czucia głębokiego. Ponadto kinezyterapia:

  • łagodzi wszelkie dolegliwości bólowe,
  • zwiększa elastyczność i napięcie tkanek miękkich,
  • zwiększa poziom endorfin,
  • zmniejsza nadmierne napięcie mięśni,
  • poprawia wydolność krążeniowo-oddechową,
  • potęguje procesy przemiany materii.

Kinezyterapia zdecydowanie zmniejsza czas potrzebny na powrót do zdrowia osobom po różnych urazach. Zastosowanie tej formy leczenia obniża także ryzyko wystąpienia w późniejszym czasie zespołów bólowych kręgosłupa, a dodatkowo umożliwi przywrócenie wcześniejszej sprawności ruchowej. Stosowanie ćwiczeń usprawniających daje możliwość uniknięcia powikłań dotyczących układu oddechowego oraz kostnego, które stanowią częsty skutek długotrwałego unieruchomienia. Mimo że kinezyterapia nie stanowi samodzielnej metody leczenia, to w przypadku wielu urazów dotyczących narządu ruchu (nawet tych drobnych) powinna być stosowana zaraz po zakończeniu leczenia podstawowego lub też prowadzona równolegle z nim.

Wskazania i zastosowanie

Podstawowym zadaniem kinezyterapii jest jak największe zminimalizowanie niesprawności fizycznej pacjenta oraz przygotowanie go do dalszej rehabilitacji. Zależnie od rodzaju ćwiczeń wskazania do ich wykonywania mogą być różne:

  • Ćwiczenia czynne wolne mają na celu zwiększenie siły oraz wytrzymałości mięśni, utrzymanie oraz zwiększenie ruchomości w stawach, a także poprawę koordynacji ruchowej. Podstawowymi wskazaniami do ćwiczeń czynnych wolnych są:
    • osłabiona siła mięśni,
    • ograniczony zakres ruchomości,
    • zaburzenia koordynacji nerwowo-mięśniowej,
    • wzmożone spoczynkowe napięcie mięśni.
  • Ćwiczenia czynne z oporem mają na celu zwiększenie siły mięśni, poprawę ich wytrzymałości i zmniejszenie zaników mięśni powstających na skutek unieruchomienia lub w wyniku przebiegu różnych procesów patologicznych. Dodatkowo ćwiczenia te umożliwiają poprawę koordynacji nerwowo-mięśniowej oraz uzyskanie kompensacyjnych przerostów siły. Wśród wskazań do wykonywania ćwiczeń czynnych z oporem wymienia się:
    • osłabioną siłę mięśni,
    • stany unieruchomienia.
  • Ćwiczenia czynne w odciążeniu mają na celu przeciwdziałanie zanikom mięśni oraz przyrost ich siły. Pomagają zapobiegać przykurczom oraz zwiększają ruchomość w stawach. Wskazaniami do ćwiczeń czynnych w odciążeniu są:
    • zaniki oraz znaczne osłabienie siły mięśni,
    • zwyrodnieniowe zmiany w stawach,
    • niepełne zrosty kostne,
    • ograniczona ruchomość w stawach,
    • stany po unieruchomieniu,
    • zespoły bólowe dotyczące aparatu ruchu.
  • Celem ćwiczeń biernych jest uniemożliwienie powstawania przykurczów oraz patologicznych zmian w stawach i tkankach okołostawowych. Wskazaniami do wykonywania ćwiczeń biernych są:
    • niedowłady oraz brak dowolnej czynności mięśni,
    • porażenia wiotkie oraz spastyczne,
    • gdy niemożliwe jest wykonywanie ćwiczeń czynnych przez wzgląd na tan zdrowia osoby chorej.
  • Ćwiczenia czynno-bierne są zalecane w:
    • stanach po rekonstrukcyjnych zabiegach chirurgicznych dotyczących narządu ruchu,
    • stanach po unieruchomieniu, np. przy opatrunkach gipsowych,
    • chorobach reumatoidalnych i gośćcowych,
    • unieruchomieniu kończyny za pomocą wyciągu,
    • demineralizacji kości,
    • oparzeniach znacznych partii ciała,
    • stanach atrofii tkanek,
    • po zabiegach operacyjnych, które nie muszą dotyczyć narządu ruchu, np. po mastektomii.
  • Ćwiczenia izometryczne mają na celu przyrost oraz profilaktykę zaniku mięśni. Poprawiają sprawność oraz czynność mięśni, a także unieruchomionych części ciała. Podstawowymi wskazaniami do wykonywania ćwiczeń izometrycznych są:
    • niewielkie i nieskomplikowane zaniki mięśni,
    • stan unieruchomienia kończyny, skutkiem czego jest zanik wynikający z nieczynności mięśni,
    • stany, w których ruch stanowi przeciwwskazanie.
  • Ćwiczenia bierne redresyjne mają za zadanie rozciągnięcie przykurczonych tkanek okołostawowych. Celem wykonywania takich ćwiczeń jest przede wszystkim zmiana ruchu biernego na czynny, opóźnienie rozwoju zmian degeneracyjnych, profilaktyka obrzęków zastoinowych, przykurczów i zesztywnień stawów, a także usprawnienie krążenia krwi i chłonki. Dodatkowo wykonywanie ćwiczeń biernych redresyjnych pomaga zapobiegać odleżynom oraz umożliwia zachowanie czucia proprioceptywnego i pamięci ruchowej. Wśród podstawowych wskazań do wykonywania ćwiczeń biernych redresyjnych wymienia się:
    • schorzenia układu krążenia,
    • wczesne stany zawału mięśnia sercowego,
    • porażenia oraz niedowłady mięśni,
    • stany po zabiegach operacyjnych,
    • nieutrwalone ograniczenia ruchomości stawów,
    • nieprawidłową trofikę tkanek miękkich,
    • zwiększone napięcie spastyczne mięśni,
    • ćwiczenia mogą być także wykonywane podczas przygotowywania kończyn do ruchu po długotrwającym unieruchomieniu.
  • Ćwiczenia ogólnousprawniające oddziałują na cały organizm. Ich celem jest utrzymanie oraz wzmocnienie siły mięśni, poprawa krążenia, zachowanie pełnej ruchomości w stawach oraz prawidłowej długości mięśni. Ćwiczenia pomagają również utrzymać prawidłową czynność układu oddechowego i nerwowego, stanowią doskonałą metodę profilaktyczną i leczniczą wad postawy, sprzyjają rozwojowi ogólne sprawności mięśniowej, elastyczności oraz gibkości. Mogą także stanowić element pokonywania oporów i lęków związanych z wykonywaniem innych, trudniejszych ćwiczeni. Główne korzyści z wykonywania ćwiczeń ogólnousprawniających to przede wszystkim:
    • zmniejszone ryzyko wystąpienia zawału serca,
    • profilaktyka osteoporozy,
    • wyrównanie poziomu cukru we krwi w przypadku cukrzycy typu II,
    • korygowanie występujących wad postawy,
    • zmniejszenie masy ciała.

Wśród innych wskazań do kinezyterapii wymienić można:

  • schorzenia oraz dysfunkcje dotyczące narządu ruchu,
  • zespoły bólowe kręgosłupa,
  • dyskopatie oraz zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa i stawów,
  • niedowłady kończyn na tle pourazowym, zwyrodnieniowym oraz neurologicznym,
  • osłabienie siły mięśni oraz zanik mięśni,
  • ograniczony zakres ruchomości kończyn,
  • niektóre choroby układu oddechowego,
  • choroby reumatoidalne,
  • otyłość,
  • przewlekłe choroby kardiologiczne oraz choroby dotyczące układu oddechowego,
  • stany po zabiegach operacyjnych,
  • stan po zawale serca,
  • stan po udarze mózgu,
  • w czasie ciąży, gdzie stanowić może przygotowanie do porodu.
  • poprawę wydolności organizmu oraz wzmocnienie mięśni,
  • kształtowanie poprawnych nawyków ruchowych.

Kinezyterapia to także forma leczenia wykorzystywana przy wadach postawy, bólach stawu rzepkowo-udowego oraz przy bólach krzyża. Kinezyterapia może stanowić metodę profilaktyki wielu chorób, rehabilitacji, a także rekreacji.

Przeciwwskazania

Bezwzględnym przeciwwskazaniem do leczenia za pomocą kinezyterapii są stany bezpośredniego zagrożenia życia, a także niestabilny przebieg schorzeń układu krążenia. Wśród innych przeciwwskazań wymienia się także:

  • ostre stany zapalne stawów,
  • stany zapalne żył i tkanek okołostawowych,
  • złamania, stany po zwichnięciach oraz stany pourazowe,
  • naruszenie ciągłości skóry oraz tkanek miękkich,
  • pojawianie się bólów podczas ćwiczeń,
  • stan po tomografii komputerowej z zastosowanym kontrastem,
  • stan po nakłuciu dolędźwiowym, np. po pobieraniu płynu mózgowo-rdzeniowego,
  • temperatura organizmu przekraczająca 38 stopni,
  • stan po przeprowadzonym zabiegu operacyjnym przed wyjęciem szwów,
  • ciśnienie rozkurczowe przekraczające 100 i skurczowej przekraczające 160 mierzone podczas spoczynku,
  • ogólny poważny stan chorego.

Powikłania i objawy niepożądane

Kinezyterapia może wywołać u osoby chorej delikatne dolegliwości bólowe, jednak powinny one ustąpić po około 2 godzinach od przeprowadzenia zabiegu. W celu uniknięcia przypadkowych urazów oraz innych powikłań leczenie powinno być prowadzone pod nadzorem fizjoterapeutów, którzy posiadają niezbędne uprawnienia.

VN:F [1.9.22_1171]
Ocena artykułu:

Być może zainteresują Cię także poniższe tematy: