Tracheotomia


Tracheotomia jest otolaryngologicznym zabiegiem polegającym na otwarciu przedniej ściany tchawicy oraz na wprowadzeniu przez ten otwór rurki do światła dróg oddechowych. Tą drogą prowadzona jest wówczas wentylacja płuc. Wykonanie zabiegu tracheotomii umożliwia doprowadzanie do płuc powietrza pomijając nos, gardło i krtań.

Zabieg ten można podzielić na tracheotomię:

  • nagłą – pilną,
  • nienagłą – planową,
  • górną – otwarcie tchawicy w miejscu powyżej węziny tarczycy,
  • środkową – otwarcie tchawicy po wcześniejszym przecięciu oraz podwiązaniu węziny tarczycy (określa się ją jako najbezpieczniejszą z rodzajów tracheotomii),
  • dolną – otwarcie tchawicy w miejscy poniżej węziny tarczycy.

Tracheotomia jest zabiegiem ratującym życie i najczęściej przeprowadzana jest w warunkach szpitalnych. Wykonuje się ja przy pomocy skalpela.

Otwór po tracheotomii u dzieckaZabieg tracheotomii rozpoczyna się od pionowego lub też zdecydowanie rzadziej poziomego nacięcia skóry w miejscu poniżej chrząstki pierścieniowatej krtani. Następnie preparuje się i przecina mięśnie powierzchniowe szyi oraz mięsień podgnykowy. W ten sposób dochodzi się do gruczołu tarczowego, który się zsuwa lub przecina w okolicach węziny i odsłania chrząstki tchawicy. Przy użyciu skalpela w chrząstce tchawicy wycina się otwór, przez który wprowadza się specjalną rurkę określaną tracheotomijną.  Po zabiegu tracheotomii należy szczególnie dbać o skórę znajdującą się w okolicy nacięcia, wskazane jest także wykonywanie toalety oskrzelowej oraz nawilżanie powietrza. Rurkę powinno się wymieniać co jakiś czas. Po zabiegu tracheotomii chirurg kontroluje stan i gojenie się rany. Zwykła, pierwsza rurka pierwotnie znajdująca się w krtani jest wymieniana po około 10-14 dniach od operacji. Dopóki rurka nie zostanie wymieniona na taką, która pozwala na dopływ powietrza do strun głosowych pacjent będzie miał problemy z mówieniem. Przed wymianą rurki utrudnione jest także odżywianie doustne.

Inną metodą wykonywania tego zabiegu jest tracheotomia przezskórna, która polega na poszerzaniu otworu wytworzonego przez igłę za pomocą postępujących ruchów rozszerzadeł. Zabieg rozpoczyna się od wykonania niewielkiego nacięcia skóry oraz wprowadzenia igły do tchawicy, za pomocą której wprowadza się również końcówkę prowadnicy. Następnie usuwa się igłę, a prowadnicę wprowadzoną przez usta chorego wykorzystuje się do wprowadzania następnych rozszerzaczy. Dzięki stopniowemu poszerzaniu otworu możliwe jest po pewnym czasie włożenie odpowiedniej rurki tracheotomijnej. Cały zabieg wykonywany jest pod kontrolą endoskopową, co umożliwia bezpieczne wykonanie całej procedury. Obecnie wykorzystuje się raczej jeden rozszerzacz w kształcie stożkowym, co umożliwia w jednym kroku pełne rozszerzenie wykonywanego otworu. Inna z nowszych metod tracheotomii opiera się na wykonaniu małego otworu, a następnie powiększaniu go pęsetą – kleszczykami.

Wskazania i zastosowanie

Tracheotomię wykonuje się szczególnie w przypadku:

  • oparzenia górnych dróg oddechowych,
  • ciężkich urazów czaszki,
  • stanu nagłej duszności krtaniowej wynikającej np. z obrzęku krtani,
  • wklinowanego ciała obcego w krtani, którego nie da się usunąć przy wykorzystaniu laryngoskopii,
  • urazu zwężającego światło krtani,
  • guzów nowotworowych krtani,
  • stanu nagłej duszności pochodzenia centralnego, pojawiającej się np. przy porażeniu opuszki rdzenia w chorobie Heinego-Medina,
  • zatrucia środkami nasennymi,
  • ciała obcego w dolnych drogach oddechowych, którego nie da się usunąć przy wykorzystaniu tracheobronchoskopii,
  • obustronnego porażeniu fałdów głosowych,
  • przeszkód znajdujących się w drogach oddechowych, np. przy guzach,
  • nadmiernie zalegającej wydzielinie oskrzelowej,
  • konieczności przewlekłej sztucznej wentylacji i przedłużonej intubacji,
  • jako wstęp do laryngektomii częściowej lub też całkowitej.

Tracheotomia wykonywana jest także jako przygotowanie anestezjologiczne przed dużymi zabiegami, przy których konieczne będzie kontrolowane oddychanie, na przykład przed zabiegami neurochirurgicznymi na czaszce, zabiegami chirurgicznymi na klatce piersiowej oraz szyi. Tracheotomia zabezpiecza również przed krwawieniem do dolnych dróg oddechowych przed rozległym zabiegiem na gardle lub też krtani. Wykorzystywana jest też jako zabezpieczenie przed dusznością, przed napromieniowaniem nowotworów niepoddawanych operacji i zwężających światło krtani.

Przeciwwskazania

Przeciwwskazaniem bezwzględnym uniemożliwiającym wykonanie tracheotomii jest zakażenie skóry w okolicach szyi całkowicie zmieniające anatomię tej okolicy przed operacją. Poza tym tracheotomia na rurce intubacyjnej jest niewskazana w nowotworach krtani oraz w przypadku uwięźniętych w szparze głośni ciał obcych.

Powikłania i objawy niepożądane

Powikłania po tracheotomii można podzielić na natychmiastowe, wczesne oraz późne. Wśród tych pierwszych wyróżnić można: odmę opłucnową lub śródpiersiową, przetokę tchawiczo-przełykową, krwawienie oraz uszkodzenia większych naczyń lub też nerwu krtaniowego wstecznego. Do powikłań wczesnych należą: wysunięcie rurki, zatkanie wydzielinami i śluzem, zatrzymanie oddychania, poobstrukcyjny obrzęk. Natomiast wśród powikłań późnych: krwawienia z przetoki, zwężenie tchawicy, przetokę tchawiczo-przełykową, przetokę tchwiczo-skórną oraz defekt kosmetyczny po dekaniulacji.

Ponadto dojść może także do:

  • infekcji rany, jednak prawdziwe zakażenie pojawia się niezwykle rzadko i wymaga wówczas jedynie terapii miejscowej – jeśli dojdzie do martwiczego zapalenia tchawicy, konieczna jest intubacja przez usta oraz oczyszczenie tkanek,
  • powstanie ślepej drogi przy zakładaniu rurki lub przy późniejszych jej wymianach,
  • zaburzenia połykania,
  • powstanie ziarniaków,
  • zwężenie stomii – pojawia się zazwyczaj, gdy rurka pozostaje zbyt długo w jednej pozycji, co pozwala na gojenie między błoną śluzową tchawicy, a skórą, może doprowadzić do znacznego zmniejszenia się otworu w tchawicy.
VN:F [1.9.22_1171]
Ocena artykułu:
Tracheotomia - 3.0/5 (3 głosów)

Być może zainteresują Cię także poniższe tematy: