Antybiotykoterapia


Antybiotykoterapia to metoda lecznicza polegająca na stosowaniu antybiotyków. Antybiotykiem jest substancja pochodzenia biologicznego, która stosowana w niewielkich ilościach hamuje wzrost drobnoustrojów. Kuracji za pomocą antybiotyków poddawane są osoby we wszystkich przedziałach wiekowych, zarówno w warunkach domowych, jak i w szpitalu.

Antybiotyki można podzielić na trzy grupy pod względem ich pochodzenia:

  • naturalne – są to głównie metabolity pleśni, grzybów i bakterii, np. streptomycyna czy penicylina,
  • półsyntetyczne – do ich produkcji wykorzystywane są naturalne antybiotyki, które poddano modyfikacji, np. ampicylina,
  • syntetyczne – do ich wytworzenia konieczna jest pełna synteza, odtworzenie struktury naturalnych antybiotyków, do tej grupy należy między innymi aztreonam.

Antybiotyki posiadają działanie antybakteryjne, przeciwgrzybiczne oraz przeciwnowotworowe. Posiadają także działanie bakterio- i fungistatyczne.

Kapsułki - antybiotykPo podaniu doustnym antybiotyki wchłaniają się w różnym stopniu, dlatego w niektórych przypadkach istnieje konieczność dożylnego podania leku. Wydalane są natomiast w znacznej większości przez nerki razem z moczem, tylko niektóre usuwane są z żółcią. Ma to istotne znaczenie przy dobieraniu konkretnego leku do stanu zdrowia pacjenta. Na przykład niewydolność nerek uniemożliwia zastosowanie leków usuwanych drogą nerkową, ponieważ przy współistniejącej niewydolności nerek będą się one kumulować w organizmie i przez to wywoływać dodatkowe działania niepożądane.

Wskazania i zastosowanie

Obecnie antybiotyki są jednym z najskuteczniejszych leków, dzięki którym możliwa jest walka z poważnymi zakażeniami, głównie bakteryjnymi. Antybiotyki są często konieczne w przypadku:

  • ostrego bakteryjnego zapalenia ucha środkowego,
  • zakażenia górnych i dolnych dróg oddechowych,
  • zakażenia dróg moczowych,
  • zakażenia dróg żółciowych i oddechowych,
  • salmonellozy,
  • niepowikłanego zapalenia cewki moczowej oraz szyjki macicy,
  • zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych,
  • duru brzusznego,
  • zakażenia skóry i tkanek miękkich,
  • zakażeń żołądkowo-jelitowych,
  • zapalenia wsierdzia,
  • niepowikłanej rzeżączki,
  • posocznicy,
  • paciorkowcowego zapalenia gardła i migdałków podniebiennych,
  • bakteryjnego zapalenia płuc,
  • zapalenia zatok,
  • zapalenia pęcherza i układu moczowego,
  • ropnego zapalenia spojówek,
  • ropnego zakażenia skóry oraz wielu innych.

Antybiotyki mogą być także wykorzystywane w profilaktyce zakażeń, np. przy zapobieganiu zakażeniom po operacjach.

Przeciwwskazania

Stosowanie antybiotyków nie ma sensu w przypadku infekcji wirusowych. Wirusy są niewrażliwe na działanie antybiotyków, a warto pamiętać, że w większości infekcje dróg oddechowych, na które lekarze przepisują antybiotyki powodowane są właśnie przez wirusy. Przeciwwskazaniem do stosowania antybiotyków jest również uczulenie na dany lek. Stosowanie niektórych antybiotyków jest także niewskazane w ciąży, w przypadku kobiet karmiących piersią oraz w przypadku niemowląt.

Powikłania i objawy niepożądane

Stosowanie antybiotyków wiąże się nie tylko z zabijaniem szkodliwych drobnoustrojów, ale również tych pożytecznych, zamieszkujących nasz organizm. Dlatego ze stosowaniem antybiotyków może się wiązać szereg skutków ubocznych. Do najczęstszych powikłań antybiotykoterapii należą:

  • nudności,
  • bóle brzucha,
  • biegunki,
  • grzybice – np. grzybica pochwy lub jamy ustnej,
  • zmniejszenie skuteczności doustnej antykoncepcji.

Związane z antybiotykoterapią zmniejszenie ilości przyjaznych dla organizmu bakterii może także skutkować dużo poważniejszymi konsekwencjami. Wyjałowione jelito staje się doskonałym miejscem do rozwoju chorobotwórczych bakterii, co w konsekwencji może prowadzić do zapaleń jelita, a nawet do bardzo groźnego powikłania antybiotykoterapii, jakim jest rzekomobłoniaste zapalenie jelita. Jednak nawet tym powikłaniom można próbować zapobiegać. Aby zmniejszyć ryzyko pojawienia się dolegliwości ze strony układu pokarmowego, które bardzo często towarzyszą przyjmowaniu antybiotyków można stosować probiotyki. Często przepisując pacjentowi antybiotyki lekarz zwraca uwagę na konieczność przyjmowania „preparatów osłonowych”. Probiotyki, czyli dobroczynne drobnoustroje można znaleźć nie tylko w preparatach farmaceutycznych czy suplementach diety, znajdują się one również w mlecznych produktach fermentowanych, miedzy innymi w jogurtach oraz kefirach. Aby probiotyki wywoływały korzystny efekt zdrowotny należy je przyjmować w odpowiednich ilościach, dlatego przy silnych antybiotykach konieczne może być przyjmowanie probiotyków w kapsułkach i to w ilościach około 2 tabletek/kapsułek trzy razy dziennie.

Innymi, rzadziej występującymi działaniami niepożądanymi antybiotyków są również:

  • rozwój szczepów opornych,
  • zaburzenie rozwoju lub też wyniszczenie naturalnej mikroflory organizmu, co może doprowadzić do wtórnych zakażeń i spadku odporności,
  • uczulenia oraz anafilaksja, czyli silna reakcja uczuleniowa pojawiająca się w wyniku przyjmowania antybiotyku, dochodzi wówczas do powstawania wstrząsu anafilaktycznego, który bezpośrednio zagraża zdrowiu i życiu pacjenta.

Antybiotyki są raczej lekami mało toksycznymi dla człowieka, ich toksyczność jest zdecydowanie większa w stosunku do drobnoustrojów.  Jednak niektóre antybiotyki mogą wykazywać działania niepożądane tego typu. Działaniem toksycznym w stosunku do organizmu człowieka charakteryzują się niektóre grupy antybiotyków lub nawet konkretne leki. Działanie toksyczne antybiotyków opiera się głównie na:

  • działaniu nefrotoksycznym (toksycznym na nerki) – występującym w przypadku polimyksyn oraz aminoglikozydaz,
  • działaniu hepatotoksycznym (toksycznym na wątrobę) – występującym w przypadku tetracyklin oraz nowobiocyny,
  • działaniu toksycznym na szpik kostny – występującym w przypadku nowowbiocyny oraz chloramfenikolu,
  • działaniu ototoksycznym (toksycznym na narząd słuchu) – występującym w przypadku aminoglikozydaz.
VN:F [1.9.22_1171]
Ocena artykułu:

Być może zainteresują Cię także poniższe tematy: